Koło emocji Plutchika: jak czytać i jak z niego korzystać

Koło emocji to schemat, który stworzył psycholog Robert Plutchik. Pokazuje osiem podstawowych emocji ułożonych w cztery pary przeciwieństw, trzy poziomy natężenia każdej z nich oraz emocje mieszane powstające z sąsiednich pól. Używa się go, żeby precyzyjniej nazwać to, co czujesz.

Osiem podstawowych emocji i ich przeciwieństwa

Przeciwległe pola koła są opozycjami. Sąsiednie emocje są sobie bliskie i łatwo się mieszają.

  • Radość - smutek.
  • Zaufanie - wstręt.
  • Strach - złość.
  • Zaskoczenie - oczekiwanie.

Trzy poziomy natężenia

Każda emocja ma łagodną, średnią i silną wersję. Środek koła oznacza większą siłę, brzegi mniejszą.

  • Radość: spokój, radość, ekstaza.
  • Zaufanie: akceptacja, zaufanie, podziw.
  • Strach: niepokój, strach, przerażenie.
  • Zaskoczenie: rozproszenie, zaskoczenie, zdumienie.
  • Smutek: zaduma, smutek, rozpacz.
  • Wstręt: nuda, wstręt, odraza.
  • Złość: irytacja, złość, wściekłość.
  • Oczekiwanie: zainteresowanie, oczekiwanie, czujność.

Emocje mieszane (dyady)

Według Plutchika sąsiednie emocje łączą się w bardziej złożone uczucia.

  • Radość i zaufanie dają miłość.
  • Zaufanie i strach dają uległość.
  • Strach i zaskoczenie dają trwogę.
  • Zaskoczenie i smutek dają rozczarowanie.
  • Smutek i wstręt dają wyrzuty sumienia.
  • Wstręt i złość dają pogardę.
  • Złość i oczekiwanie dają agresję.
  • Oczekiwanie i radość dają optymizm.

Jak użyć koła emocji w praktyce

  • Wskaż, która z ośmiu podstawowych emocji jest Ci najbliższa teraz.
  • Oceń jej natężenie: łagodne, średnie czy silne.
  • Sprawdź sąsiednie pola. Czy czujesz też coś obok, na przykład wstyd obok smutku?
  • Zapisz słowo i sytuację, która je wywołała.

Ograniczenia koła emocji

To model, a nie pomiar. Psychologowie opisują emocje na kilka różnych sposobów, a koło Plutchika jest jednym z popularniejszych i najbardziej obrazowych. Nie diagnozuje stanu psychicznego. Traktuj je jako pomoc w nazywaniu uczuć.

Co dalej po nazwaniu emocji

W Mir Lu możesz zapisać emocję w siatce (energia i przyjemność), a potem zobaczyć, jakie osoby, nawyki i sytuacje się z nią łączą. Zobacz też listę emocji i uczuć z podziałem na grupy.

Załóż darmowe konto i zapisz swoje emocje

Czytaj dalej

Ten poradnik ma charakter edukacyjny. Nie jest poradą lekarza, psychologa ani terapeuty. Jeśli czujesz się źle albo coś Cię niepokoi, skontaktuj się ze specjalistą. Przy bezpośrednim zagrożeniu życia lub zdrowia zadzwoń pod 112.